Carmina Burana: Een triomf op Europees niveau, met gemengde persreacties in eigen land

In een tijd waarin de invloed van de Nederlandse cultuurpers tanende is en eruditie en diepgang niet langer vanzelfsprekend lijken, blijft het publiek trouw aan zijn eigen oordeel. Ondanks forse bezuinigingen in de cultuursector is het een prestatie van formaat dat de internationale tournee van Carmina Burana—met maar liefst 26 voorstellingen—een gemiddelde zaalbezetting van 95% weet te realiseren, telkens bekroond met een langdurige, staande ovatie.

Elke voorstelling ontketende een golf van ontroering: een emotionele resonantie die voelbaar door de zaal trok. Hoewel een enkele Nederlandse recensent deze publieksfavoriet niet hoger waardeerde dan drie sterren, was de lof van publiek, theaterdirecteuren en programmeurs unaniem: elke uitvoering werd beleefd als een vijfsterrenervaring. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar lijkt bij sommige Nederlandse recensenten zwaarder te wegen dan feitelijke nauwkeurigheid en inhoudelijke diepgang.

Zo stelde Sander Hiskemüller (Trouw) dat “de dans de zang niet overstijgt”, terwijl zowel in het programmaboek als in mediapublicaties wordt benadrukt dat regisseur-choreograaf Gerard Mosterd juist trouw de visie van componist Carl Orff volgt: een gelijkwaardige samenwerking van muziek, zang en dans, zonder dat één discipline de overhand krijgt.

Mina Etemad (de Volkskrant) schreef dat deze productie het vooral moet hebben van ‘overweldiging’ en prees de solopartijen. Opmerkelijk, aangezien meer dan 95% van de choreografie bestaat uit groepsscènes en duetten—een bewuste keuze die de collectieve kracht van het ensemble benadrukt boven individuele virtuositeit.

Gelukkig verschenen er ook diepgravende en inhoudelijke recensies. De meest erudiete analyse kwam van journalist Theo Herzog, die in Theater Presse Bonn een meesterlijke bespreking publiceerde. Ook Het Parool, Brabants Dagblad en BN DeStem schreven verdiepende, beschouwende artikelen, terwijl VPRO Bureau Buitenland een indringend interview bracht met Gerard Mosterd over het repeteren onder drone en raketaanvallen. Omroep Max zond een landelijk interview uit met de choreograaf, regisseur en producent. NRC publiceerde in 2023 een uitvoerig artikel over deze productie, en de digitale platforms Theaterkrant en Place de l’Opera plaatsten zeer lovende recensies.

Deze Carmina Burana—een interdisciplinair totaaltheaterspektakel—vulde overal de zalen tot de laatste stoel. In 2023 speelde het zeven keer voor uitverkochte theaters in Nederland (met alleen het Toon Hermans Theater in Sittard als uitzondering, met een bezettingsgraad van 80%). Van de laatste voorstelling in deze tournee maakte FuWorks een bioscoopfilm. In 2021 trok de voorstelling volle zalen in negen grote Vlaamse schouwburgen. Een absoluut hoogtepunt vond plaats in oktober 2024, toen het wereldberoemde openluchtamfitheater, het Odeon van Herodes Atticus naast de Akropolis in Athene, met 5000 zitplaatsen, volledig uitverkocht was. Ook daar werd de voorstelling bekroond met een uitzinnig publiek en een staande ovatie die nog lang nadreunde in de Griekse nachtlucht.

Sinds de première van deze Oekraïense Carmina Burana in 2020 in Odesa wordt de productie om de twee maanden opgevoerd in het nationale theater van de stad—en tot op de dag van vandaag is iedere voorstelling uitverkocht.